Жасыл белдеулерді орманды өсірудің көміртегін сіңіру әлеуеті

Климаттың өзгеруімен күресуде атмосфералық көміртегі диоксидінің деңгейін төмендететін орман экожүйелері мен жасыл белдеулерді орманды өсіру тәжірибелері маңызды көміртегі коры болып табылады. Бұл зерттеудің мақсаты ұлттық және халықаралық әдебиеттер негізінде жасыл белдеулерді орманды өсірудің көміртегі қорларына әсерін кешенді түрде бағалау болып табылады. Жұмыстың ғылыми және практикалық маңызы көміртегін тұту мен су ресурстарын басқару арасындағы теңгерімді анықтауда жатыр. Зерттеу әдістемесі дүниежүзіндегі ірі жобалардың Қытайдың Үш Солтүстік қорғаныс белдеуінің, Африканың Ұлы Жасыл қабырғасының және Еуропадағы бағдарламалардың нәтижелерін талдауға негізделген. Негізгі нәтижелер көрсеткендей, бұл жобалар биомасса мен топырақта көміртегінің айтарлықтай мөлшерін жинақтауға мүмкіндік береді. Дегенмен, аридті және жартылай аридті аймақтардағы ауқымды орман өсіру су тұтынуды арттырып, гидрологиялық тепе-теңдікке кері әсерін тигізуі мүмкін. Жүргізілген зерттеудің құндылығы орман өсіру жобаларының сәттілігі тек отырғызылған көшеттердің санымен өлшенбеуі тиіс екендігін дәлелдеуінде. Тәжірибелік маңызы ретінде болашақ жобаларда көміртегі сыйымдылығы, су балансы және биоәртүрлілік бірге бағаланып, экожүйеге негізделген жоспарлау дұрыс орында және сәйкес ағаш түрлерімен жүргізілуі тиіс деген қорытынды жасалды.

1. Amati, M. Green Belts: A Twentieth-Century Planning Experiment. Ashgate Publishing, 2008.

2. Bastin, J. F., Finegold, Y., Garcia, C., Mollicone, D., Rezende, M., Routh, D., Zohner, C. M., and Crowther, T. W. “The Global Tree Restoration Potential.” Science, vol. 365, no. 6448, pp. 76–79, 2019.

3. Bryan, B. A., Gao, L., Ye, Y., Sun, X., Connor, J. D., Crossman, N. D., Stafford-Smith, M., Wu, J., He, C., Yu, D., Liu, Z., Li, A., Huang, Q., Ren, H., Deng, X., Zheng, H., Niu, J., Han, G., and Hou, X. “China’s Response to a National Land-System Sustainability Emergency.” Nature, vol. 559, no. 7713, pp. 193–204, 2018.

4. Cao, S. “Why Large-Scale Afforestation Efforts in China Have Failed to Solve the Desertification Problem.” Environmental Science & Technology, vol. 42, no. 6, pp. 1826 1831, 2008.

5. Fang, J., Chen, A., Peng, C., Zhao, S., and Ci, L. “Changes in Forest Biomass Carbon Storage in China Between 1949 and 1998.” Science, vol. 292, no. 5525, pp. 2320–2322, 2001.

6. Hwang, J., Choi, Y., Sung, H. C., Yoo, Y. J., Lim, N. O., Kim, Y., Shin, Y., Jeong, D., Sun, Z., and Jeon, S. W. “Evaluation of the Function of Suppressing Changes in Land Use and Carbon Storage in Green Belts.” Resources, Conservation and Recycling, vol. 187, Article 106600, 2022.

7. Hooper, D. U., Chapin, F. S., Ewel, J. J., Hector, A., Inchausti, P., Lavorel, S., Lawton, J. H., Lodge, D. M., Loreau, M., Naeem, S., Schmid, B., Setälä, H., Symstad, A. J., Vandermeer, J., and Wardle, D. A. “Effects of Biodiversity on Ecosystem Functioning: A Consensus of Current Knowledge.” Ecological Monographs, vol. 75, no. 1, pp. 3 35, 2005.

8. Canadell, J. G., and Raupach, M. R. “Managing Forests for Climate Change Mitigation.” Science, vol. 320, no. 5882, pp. 1456 1457, 2008.

9. Konijnendijk, C. C., Nilsson, K., Randrup, T. B., and Schipperijn, J. Urban Forests and Trees. Springer, 2006.

10. Feng, X., Fu, B., Lu, N., Zeng, Y., and Wu, B. “How Ecological Restoration Alters Ecosystem Services: An Analysis of Carbon Sequestration in China’s Loess Plateau.” Scientific Reports, vol. 3, Article 2846, 2013.

11. Jackson, R. B., Jobbágy, E. G., Avissar, R., Roy, S. B., Barrett, D. J., Cook, C. W., Farley, K. A., le Maitre, D. C., McCarl, B. A., and Murray, B. C. “Trading Water for Carbon with Biological Carbon Sequestration.” Science, vol. 310, no. 5756, pp. 1944 1947, 2005.

12. Dixon, R. K., Solomon, A. M., Brown, S., Houghton, R. A., Trexler, M. C., and Wisniewski, J. “Carbon Pools and Flux of Global Forest Ecosystems.” Science, vol. 263, no. 5144, pp. 185 190, 1994.

13. FAO. Global Forest Resources Assessment 2020. Food and Agriculture Organization of the United Nations, Rome, 2020.

14. IPCC. Climate Change 2023: Synthesis Report. Intergovernmental Panel on Climate Change, Geneva, 2023.

15. Lal, R. “Soil Carbon Sequestration Impacts on Global Climate Change and Food Security.” Science, vol. 304, no. 5677, pp. 1623 1627, 2004.

16. Lal, R. “Carbon Sequestration.” Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, vol. 363, no. 1492, pp. 815 830, 2008.

17. Nowak, D. J., and Crane, D. E. “Carbon Storage and Sequestration by Urban Trees in the USA.” Environmental Pollution, vol. 116, no. 3, pp. 381 389, 2002.

18. Jobbágy, E. G., and Jackson, R. B. “The Vertical Distribution of Soil Organic Carbon and Its Relation to Climate and Vegetation.” Ecological Applications, vol. 10, no. 2, pp. 423–436, 2000.

19. Paul, K. I., Polglase, P. J., Nyakuengama, J. G., and Khanna, P. K. “Change in Soil Carbon Following Afforestation.” Forest Ecology and Management, vol. 168, no. 1–3, pp. 241–257, 2002.

20. Pregitzer, K. S., and Euskirchen, E. S. “Carbon Cycling and Storage in World Forests: Biome Patterns Related to Forest Age.” Global Change Biology, vol. 10, no. 12, pp. 2052–2077, 2004.

21. Forrester, D. I., and Bauhus, J. “A Review of Processes Behind Diversity–Productivity Relationships in Forests.” Current Forestry Reports, vol. 2, no. 1, pp. 45–61, 2016.

22. UNCCD. Great Green Wall Initiative Progress Report. United Nations Convention to Combat Desertification, 2023.

23. Kim, J., Kang, Y., Kim, D., Son, S., and Kim, E. J. “Carbon Storage and Sequestration Analysis by Urban Park Grid Using i-Tree Eco and Drone-Based Modeling.” Forests, vol. 15, no. 4, Article 683, 2024.

24. Yoon, T. K., Seo, K. W., Park, G. S., Son, Y. M., and Son, Y. “Surface Soil Carbon Storage in Urban Green Spaces in Three Major South Korean Cities.” Forests, vol. 7, no. 6, Article 115, 2016.

25. Griscom, B. W., Adams, J., Ellis, P. W., Houghton, R. A., Lomax, G., Miteva, D. A., Schlesinger, W. H., Shoch, D., Siikamäki, J. V., Smith, P., Woodbury, P., Zganjar, C., et al. “Natural Climate Solutions.” Proceedings of the National Academy of Sciences, vol. 114, no. 44, pp. 11645 11650, 2017.

26. Feng, X., Fu, B., Piao, S., Wang, S., Ciais, P., Zeng, Z., Lü, Y., Zeng, Y., Li, Y., Jiang, X., and Wu, B. “Revegetation in China’s Loess Plateau Is Approaching Sustainable Water Resource Limits.” Nature Climate Change, vol. 6, no. 11, pp. 1019 1022, 2016.

27. Feng, Y., Schmid, B., Loreau, M., Forrester, D. I., Fei, S., Zhu, J., Tang, Z., Zhu, J., Hong, P., Ji, C., Shi, Y., Su, H., Xiong, X., Xiao, J., Wang, S., and Fang, J. “Multispecies Forest Plantations Outyield Monocultures Across a Broad Range of Conditions.” Science, vol. 376, no. 6595, pp. 865 868, 2022.

28. Mumcu Kucuker, D. “Spatiotemporal Changes of Carbon Storage in Forest Carbon Pools of Western Turkey: 1972–2016.” Environmental Monitoring and Assessment, vol. 192, no. 8, Article 555, 2020.

29. Lewis, S. L., Mitchard, E. T. A., Prentice, C., Maslin, M., and Poulter, B. “Comment on ‘The Global Tree Restoration Potential’.” Science, vol. 366, no. 6463, Article eaaz0388, 2019.